Over drugsafval

Over synthetische drugs en drugsafval

Drugsproductie

Synthetische drugs zijn psychoactieve stoffen die in laboratoria gemaakt worden van verschillende chemicaliën. In Europa zijn Nederland en België de landen waar de grootste hoeveelheden synthetische drugs worden geproduceerd. Het gaat vooral om de middelen ecstasy (xtc) en amfetamine (speed). Op de website drugsinfo.nl vind je meer informatie over deze middelen. De productie vindt al sinds de jaren ’90 in de Belgisch-Nederlandse grensstreek plaats en heeft zich steeds verder uitgebreid.

Tussen 2010 en 2014 vond 56% van 446 geregistreerde drugsafvaldumpingen plaats in de provincie Noord-Brabant. Tussen 2014 en 2018 steeg het aantal door de politie geregistreerde dumpingen in Nederland van 159 naar 292. In 2018 werden 109 van deze 292 dumplocaties van drugsafval aangetroffen in Noord-Brabant. Dat de productie van synthetische drugs op relatief grote schaal in deze provincie voorkomt, wordt voor een deel verklaard door het feit dat het gaat om een grensstreek. Het aantal geregistreerde productielocaties voor synthetische drugs steeg in Nederland van 55 in 2014 naar 82 in 2018. Omdat niet alles gemeld of geregistreerd wordt, kan het echte aantal nog hoger liggen.

In  2019 werden er 191 dumplocaties van drugsafval geregistreerd, in 2018 waren dit er nog 292. Dit betekent echter niet dat er per se minder drugs of drugsafval geproduceerd worden: er vindt waarschijnlijk meer lozing van drugsafval plaats in bijvoorbeeld sloten of riolen. Deze lozingen zijn minder zichtbaar dan dumpingen, maar kunnen juist meer schade opleveren aan de natuur dan in vaten ‘verpakt’ drugsafval (zolang die vaten niet lekken).

In een watergang nabij RWZI Haaren werd apaan gevonden, een belangrijke grondstof voor XTC. In de slootkant lagen witte vlekken afval, en op het water lag een bruine waas.

Drugsafval

Om xtc of speed te maken worden grondstoffen voor deze drugs gemengd en verdund met chemicaliën, zuren en oplosmiddelen. Bij dit proces ontstaan tussenproducten en restafval. De invoer van de grondstoffen, die eerder vooral vanuit China en Rusland werden geïmporteerd, is inmiddels verboden. Nu worden deze grondstoffen binnen Nederland gemaakt in zogenaamde conversielabs, waardoor dit deel van het productieproces naar Nederland verschoven is. Zo ontstaat er ook meer drugsafval, dat in de Nederlandse natuur gedumpt wordt.

Drugsafval bestaat meestal uit 4 ingrediënten: 1) Grondstoffen waarvan de drugs worden gemaakt; 2) oplosmiddelen zoals aceton; 3) sterke zuren en basen om de grondstoffen om te zetten in drugs en 4) resten van de geproduceerde drug. De gebruikte zuren zijn agressief en kunnen brandwonden veroorzaken. Extreme zuren in het drugsafval dat uit vaten of jerrycans lekt, doden vissen, amfibieën en planten. Vervolgens komt het afval in het grondwater terecht.

Deze watergang nabij Valkenswaard kleurde oranje kleurde door verontreinigd natronloog (NaOH). Dit leidde tot een pH waarde van 10 hetgeen zeer toxisch is voor het waterleven.

Milieuschade

Het dumpen van drugsafval is het achterlaten van het afval in een verpakking (zoals vaten); lozen is het direct lozen van vloeibaar drugsafval, bijvoorbeeld in het riool. De precieze effecten van de dumpingen en lozingen van drugsafval op flora en fauna zijn nog niet volledig bekend, mede omdat het precieze effect van enkel drugsafval moeilijk te onderzoeken is. Ook medicijnresten, bestrijdingsmiddelen en industrieel afval komen in de natuur terecht. Maar boswachters in de gebieden waar dumpingen plaatsvinden zien dat de natuur er onder lijdt. En een simpel experiment kan aantonen dat slechts een paar druppels zuur afval genoeg is om een plantje dood te laten gaan. Milieurisico’s van drugsafval zijn dat de zuurgraad in het bodem- en oppervlaktewater verstoord kan worden, wat extra risicovol kan zijn in beschermde natuurgebieden of grondwater-beschermingsgebieden.

In zaken van drugsafvallozingen wordt soms inderdaad gezien dat planten afgestorven zijn, of worden er bijvoorbeeld dode vissen in het water ontdekt. In 2017 werden er resten van MDMA in maïs aangetroffen. Hoewel er vanwege de erg lage overgebleven concentraties geen gezondheidsrisico’s waren voor mens of dier, Waterschap de Dommel kan drugsafval allerlei oplosmiddelen, grondstoffen, reagentia en chemische bijproducten bevatten, wat de voedselveiligheid kan aantasten. Er zijn vermoedens dat ook steeds meer drugsafval direct geloosd wordt in bijvoorbeeld sloten en riolen. Volgens een recent onderzoek naar rioolwatermonsters door Wateronderzoeksinstituut KWR wordt er rond de stad Eindhoven waarschijnlijk wekelijks drugsafval geloosd in het riool. Drugsafval dat via lozing in het riool in waterzuiveringssystemen terecht komt kan de zuiverende bacteriën doden waardoor het systeem niet meer werkt. In 2017 en 2018 moest het waterzuiveringssysteem van Baarle-Nassau stilgelegd worden vanwege een te grote hoeveelheid drugsafval. Wanneer zulk vervuild water in het oppervlaktewater terechtkomt, heeft dit weer effect op planten en dieren.

Kosten

Vroeger werden kosten voor het opruimen van drugsafval nog verhaald op de eigenaren van de grond waar het afval werd aangetroffen. Maar de Raad van State heeft bepaald dat dit niet terecht is als de eigenaar niets wist van de dumping. Verschillende provincies zoals Noord-Brabant hebben daarom een subsidieregeling voor het opruimen van drugsafval waaruit maximaal de helft van de kosten wordt betaald. Die kosten kunnen variëren van €1.000,- tot meer dan €20.000,- per keer dat er gedumpt drugsafval opgeruimd moet worden. De schoonmaakkosten voor het waterzuiveringssysteem in Baarle-Nassau bedroegen destijds ongeveer €75.000,-. Dit alles wordt dus grotendeels betaald met gemeenschapsgeld.

Opruimen drugsafval: sloot afdammen, het verontreinigde water afzuigen, de berm en slootbodem afgraven en vervolgens weer met schoon zand aanvullen. Kosten: €14.000,-.

Meer weten?

Wil je meer weten over dit onderwerp? Lees hier meer artikelen, bekijk reportages, of beluister podcasts over Brabantse drugs(afval)problematiek!

Wil je zelf de mooie kant van de Brabantse natuur ontdekken? Kijk dan op de site van het Brabants Landschap.

Drugsafval gespot of signalen van een drugslab in je wijk?

Kom je zelf drugsafval of een verdachte situatie tegen? Lees hier wat je dan moet doen. En beleef hier de immersive experience over een drugslab in de wijk.

Bekijk de bijtende bende

Wat is de link tussen het bestellen van een pilletje en een lekkend vat in het bos?

Ervaar het in 3D in de immersive room die dit najaar door Nederland toert.